Advertentie

Lage dosering bestraling bij knieartrose heeft geen nut

Een korte kuur laaggedoseerde bestraling heeft geen effect op de klachten van mensen met knieartrose. Dit concludeert reumatoloog-epidemioloog Elien Mahler (Sint Maartenskliniek, Nijmegen) in haar proefschrift. Bovendien blijkt verslechtering van de klachten op korte termijn een voorspeller voor verslechtering na twee jaar. Mahler promoveerde 25 juni jl. aan de Universiteit Utrecht.

Artrose is met klachten als pijn en beperking en verminderde kwaliteit van leven een behoorlijk gezondheidsprobleem. In Nederland is artrose de snelst groeiende ziekte. Naar verwachting zullen er in 2040 2,2 miljoen Nederlanders met deze gewrichtsaandoening zijn. Vanwege de hiermee gepaard gaande toenemende kosten heeft artrose tevens een steeds grotere maatschappelijke impact.
Aangezien artrose niet te genezen is, is de behandeling voornamelijk gericht op het verminderen van de klachten door niet-operatieve (voorlichting, spierversterkende oefeningen, pijnstillers, leefstijladviezen zoals gewichtsverlies bij overgewicht) en operatieve (gewrichtsvervangende) behandelingen. “Een gewrichtsvervangende operatie is effectief, maar uit onderzoek blijkt dat tot 30% van de patiënten niet tevreden is met het resultaat van een knieprothese”, vertelt Mahler. Verschillende nationale en internationale richtlijnen benadrukken daarom het belang van een niet-chirurgische behandeling, voordat een chirurgische ingreep wordt overwogen.1-3

Geen effect
“Een behandeling met een lage dosering straling is in Duitsland en Oost-Europese landen een veelgebruikte behandeling voor goedaardige aandoeningen zoals knieartrose”, aldus Mahler. “In-vitro- en proefdierstudies laten inderdaad zien dat een lage dosis bestraling de anti-inflammatoire respons versterkt en de pro-inflammatoire respons afremt.4 Gedegen onderzoek bij mensen ontbrak echter tot op heden. Vandaar dat wij een vergelijkende studie hebben uitgevoerd.”
In de studie van Mahler en haar collega’s werden 55 patiënten (ouder dan 50 jaar) die onvoldoende baat hadden bij pijnstillers en oefentherapie geïncludeerd. Zij werden gerandomiseerd naar 6 keer in 2 weken echte of ‘sham’ radiotherapie. 3 maanden na de interventie werd er geen verschil gezien qua pijn, functioneren en inflammatie, gemeten met zowel echo, MRI als inflammatoire markers: 12/27 patiënten (44%) van de patiënten met lage dosis bestraling en 12/28 patiënten (43%) van de patiënten met sham bestraling lieten een verbetering in pijn en dagelijkse activiteiten zien.
Mahler raadt daarom af deze behandeling te gebruiken. “Het zou natuurlijk fijn zijn als er voor patiënten die niet of nog niet in aanmerking komen voor een knieprothese – bijvoorbeeld omdat ze te oud zijn, te veel kans op comorbiditeit of juist onvoldoende klachten hebben – een niet-operatieve kortdurende behandeling beschikbaar is. Nu is gebleken dat een kortdurende kuur bestraling geen effect heeft, is het uiteraard – afgezien van de tijd en moeite van de patiënt – niet wenselijk en bovendien zonde van de zorgkosten om deze behandeling nog aan te bieden.”

Voorspellende waarde
Het onderzoek van Mahler is inmiddels op verschillende internationale congressen, waaronder de ACR, EULAR en OARSI, gepresenteerd. Als het aan de Nijmeegse reumatoloog-epidemioloog ligt wordt er ook vergelijkend onderzoek gedaan naar het effect van kortdurende bestraling bij bijvoorbeeld schouderklachten en epicondylitis lateralis.
Mahler en haar collega’s onderzochten daarnaast de voorspellende waarde van aanhoudende klachten bij patiënten met gevorderde knie- en heupartrose na geoptimaliseerde niet-chirurgische behandeling. “Patiënten die na drie maanden waren verslechterd bleken een bijna driemaal verhoogd risico te hebben om na twee jaar te zijn verslechterd. Daarom lijkt een herbeoordeling van de klachten na 3 maanden bij deze patiëntengroep zinvol. Dit kan patiënten en chirurgen ook helpen bij het timen van een gewrichtsvervangende operatie.”

Dr. Elien Mahler promoveerde op 25 juni 2018 op haar proefschrift ‘Contributions to the management of osteoarthritis’. Promotoren: prof. dr. J.W.J. Bijlsma (Universiteit Utrecht) en prof. dr. F.H.J. van den Hoogen (Sint Maartenskliniek, Nijmegen en Radboudumc, Nijmegen). Copromotoren: dr. A.A. den Broeder en dr. C.H.M. van den Ende (beiden Sint Maartenskliniek, Nijmegen).
Dr. Elien Mahler is werkzaam als reumatoloog-epidemioloog in de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Naast haar artsenopleiding heeft ze ook een MSc in Biomedische Wetenschappen, hoofdrichting epidemiologie. Haar huidige aandachtsgebieden op onderzoeksgebied zijn artrose, arthritis psoriatica en spondyloartritis.


  • Bronverwijzing
    1. Glyn-Jones S, Palmer AJ, Agricola R, et al. Osteoarthritis. Lancet 2015;386:376-87.
    2. McAlindon TE, Bannuru RR, Sullivan MC, et al. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage 2014;22:363-88.
    3. Carr AJ, Robertsson O, Graves S, et al. Knee replacement. Lancet 2012; 379:1331-40.
    4. Arenas M, Sabater S, Hernández V, et al. Anti-inflammatory effects of low-dose radiotherapy: Indications, dose, and radiobiological mechanisms involved. Strahlentherapie und Onkol 2012; 188:975-81.

Aandachtsgebied:

Artrose

Onderwerp:

bestraling

Advertentie

U heeft nog enkele gratis artikelen binnen reumatologie. Maak uw account aan om ongelimiteerd te lezen.