Advertentie

Cognitieve problemen bij MS: balans tussen hersenstructuur en -functie

Geschat wordt dat ongeveer 70% van de mensen met multiple sclerosis (MS) in meer of mindere mate cognitieve problemen ervaart. Van alle cognitieve problemen zijn problemen op het gebied van geheugen en snelheid van informatieverwerking het meest voorkomend. Kim Meijer heeft in haar proefschrift onderzocht waarom de ene persoon met MS cognitieve problemen ervaart, terwijl een andere persoon met MS geen verminderde cognitie heeft.

Lang werd gedacht dat de neurologische en cognitieve klachten die voorkomen bij mensen met MS door de typische MS-laesies worden veroorzaakt. Het blijkt echter dat de aanwezigheid van wittestoflaesies slechts beperkt samenhangt met het cognitief functioneren van mensen met MS. Door de ontwikkeling van nieuwe MRI-technieken is echter duidelijk geworden dat MS-pathologie veel uitgebreider is dan alleen wittestoflaesies. Met behulp van geavanceerde MRI-technieken is bijvoorbeeld gebleken dat er veranderingen optreden in het functioneren van de hersenen. Juist deze veranderingen in hersenfunctie hangen veel sterker samen met cognitie dan bijvoorbeeld de aanwezigheid van wittestoflaesies.

Interactie
Van oudsher wordt het brein beschouwd als een verzameling gebieden die elk zorgen voor een bepaalde functie, zoals taal, geheugen of beweging. Functies werden gelokaliseerd in specifieke gebieden in het brein. Recente onderzoeken hebben echter laten zien dat hersenfuncties, zoals cognitie, tot stand komen door een verzameling van gebieden en dat juist de interactie tussen gebieden van belang is voor een optimale cognitie. Door methodologische ontwikkelingen kunnen we de hersenen onderzoeken als een netwerk. De hersengebieden en hun connecties worden dan weergegeven in een zogenaamde graaf (weergave van een netwerk). De knooppunten zijn dan de hersengebieden en de connecties zijn de mate van communicatie tussen deze hersengebieden.

Overbelaste hubs
In het brein worden de centrale stations ook wel hubs genoemd en juist deze hubs zijn essentieel voor de efficiëntie van informatieoverdracht en faciliteren een razendsnelle manier om complexe signalen te verwerken en te integreren. Uit het proefschrift blijkt dat deze hubs, oftewel belangrijke knooppunten in ons brein, overbelast zijn bij mensen met MS én cognitieve problemen. De communicatie van deze hub-gebieden is toegenomen, en dan vooral met gebieden die zelf geen hub zijn. Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat door schade elders in het brein de lokale verwerking van informatie verminderd mogelijk is, waardoor de druk op deze gebieden wordt verhoogd. De balans tussen hub en niet-hubs in het hersennetwerk is belangrijk voor de efficiëntie van het netwerk en een afwijking in deze balans gaat hoogstwaarschijnlijk gepaard met een minder efficiënt netwerk, en dus cognitieve klachten.

Gevoeligheid hersenschade
Daarnaast is in het proefschrift onderzocht in welke mate het functioneren van het hersennetwerk verandert door de schade die door MS in het brein optreedt. Uit de bevindingen blijkt dat het per persoon verschilt hoe het hersennetwerk reageert op de schade die door MS in het brein optreedt. Sommige mensen met MS hebben veel hersenschade, maar nauwelijks veranderingen in het functioneren van het hersennetwerk en ook geen cognitieve klachten. In dit geval lijkt de hersenfunctie dus beperkt gevoelig voor de hoeveelheid en ernst van de hersenschade. Omgekeerd zijn er ook mensen met MS met weinig hersenschade, maar wel flinke veranderingen in het hersennetwerk en cognitieve problemen. Het lijkt er dus op dat in sommige gevallen het functionele netwerk beter bestand is tegen hersenschade dan in andere gevallen. De mate van afwijking in het functioneren van het hersennetwerk lijkt dus relevant en individueel bepaald. Toekomstig onderzoek is nodig om te bepalen welke factoren kunnen verklaren waarom het functionele netwerk bij sommige mensen met MS kwetsbaarder is voor hersenschade dan bij andere.

Mw. dr. K. Meijer


Advertentie

U heeft nog enkele gratis artikelen binnen neurologie. Maak uw account aan om ongelimiteerd te lezen.